1 – دوره سيادت از تولد تا 7 سالگي
مرحله رشد حسي و حركتي در اين دوره تا 2 سالگي تكميل ميگردد و سپس تحرك بدني كودك افزايش يافته و ذهن كنجكاو و خلاق وي به دنبال كشف محيط و برقراري ارتباط با اطراف ( محيط مادي وانساني) مي باشد.
بازي گوشي و – تنوع طلبي – عدم توان تصميم گيري وابستگي به والدين و عدم تعادل در رفتارها از ويژگي هاي دوره كودكي است . كودك در اين دوره به شدت توانائي كسب عادت سازشي وصفات اكتسابي را دارا مي باشد.
در اثر ارتباط با محيط تفاوت كم و بيش تدريجي در الگوي شخصيت او پديد مي آيد و صفات تازه اي را كسب مي كند .
در اين دوره والدين بايستي مراقب تغذيه و رشد و كسب صفات وروحيات وي باشند و با ايجاد محيط مناسب راحت و آزاد، آزادي كنترل شده اي را اعمال نمايند.
هفت سال اول زندگي كودك ، دوران شكل گيري شخصيت كودك است.
يادگيري مفاهيم ديني و مذهبي در آغاز با تقليد و تكرار است ولي با بالا رفتن سن بصورت تعقل و تفكر ادامه مي يابد .
پيامبر (ص) مي فرمايد :
در سه سالگي لا اله الاالله
در چهارسالگي محمد رسول الله (ص)
در پنج سالگي قبله شناسي و رو به قبله ايستادن بعنوان مقدمه نماز آموخته شود .
در آموزش هاي ديني اجبار و تنيبه نباشد بلكه تشويق، با بازي و شادي توام گردد.
2 – دوره اطاعت و تعليم پذيري
از 7 تا 14 سالگي
در اين دوره جسم و ذهن رشد بيشتري مي نمايد و جسم قوي تر و ذهن رشد يافته تر مي گردد و قدرت درك و فهم ويادگيري افزايش مي يابد.
ارتباط اجتماعي با مادر و خانواده كمتر و بيشتر متوجه محيط مدرسه و جامعه مي شود با گروه همسالان با كودكان ديگر ارتباط و پذيرش برقرار مي نمايد.
خوبي و بدي را درك نموده ولي رشد عقلاني كامل و كافي نمي باشد . تشخيص مصلحت خود در او زياد و قوي نيست نياز به آگاهي دادن وتعليم مستقيم دارد .
سن آغاز يادگيري و مدرسه مي باشد .
يادگيري آداب ديني و اجتماعي واخلاقي و مهارتهاي بدني مثل ورزش (شنا ، تيراندازي ، اسب سواري )توصيه شده است نماز و احكام ديني آموخته شود و اجراي آن خواسته شود . همواره با پاداش و جايزه؛ رفتارهاي خوب مورد تقويت قرار گيرد و درصورت بروز رفتارهاي نامناسب، تأديب اعمال گردد، تأديب، نبايد تاثير منفي جسمي و روحي داشته باشد . بلكه جنبه تذكرو يادآوري و جلب توجه داشته باشد و بايستي با ظرافت و توجه خاصي انجام شود كه باعث آگاهي و بيداري گردد ،نه خداي نكرده ايجاد عدوات و كينه ورزي نمايد.
به پرسش هاي جستجوگرانه وي پاسخ مناسب بدهيم.
مشاركت دادن در حل مسئله و پرورش تخيلات باعث رشد شخصيت آنان مي گردد.
3 – دوره نوجواني و مشاوره از 14 تا 21 سالگي
رشد جسمي و روحي تقريبا كامل شده است
- توانائيهاي ذهني و بدني در حد يك انسان كامل است
- در آغاز اين دوران دوره بلوغ واقع مي گردد .
- پيامبر (ص) اين دوره را شعبه اي از جنون ناميده است
- بعلت تحولات سريع جسمي و روحي عاطفي ، جنسي و اخلاقي شخصيت فرد دچار دگرگوني جدي مي شود و نگرش او به محيط و شرايط دستخوش تحول مي گردد
- بحران هويت شكل مي گيرد
- بحران بلوغ و سركشي و عصيان در اين دوره واقع مي شود .
- جوان نياز به آزادي دارد . نياز به استقلال دارد
- نياز به مشاوره شغلي و تحصيلي دارد . نياز به قبول مسئوليت دارد . نيازهاي جنسي و تشكيل خانواده مورد توجه خاص قرار مي گيرد .
- براي درك ارزش هاي اخلاقي و معنوي ، درك مسائل اجتماعي و سياسي و اعتقادات ديني و مذهبي گرايش نشان مي دهد .
- انديشه نوجوان حول محور ايدئولوژي دور مي زند .
- نياز به كسب فضائل اخلاقي و دوري از رذائل نفسائي دارند .
- نياز به عبادت و خودسازي و مبارزه با هواي نفس دارند .
- ميل به تعمق و انديشيدن و مشورت كردن و مشورت دادن دارند .
- پيامبر(ص) درجريان جنگ احد با اطرافيان خود مشورت كردند و نظر جوانان را پذيرفتند هر چند جنگ به ضرر مسلمين بود ولي اهميت پذيرش نظر جوانان و توجه ويژه به نظر جوانان را به ما آموخت و اين تصميم بزرگ به ما مي آموزد كه از سپردن امور مهم به جوانان نترسيم و در حل مسائل و مشكلات روي جوانان حساب ويژه بنمائيم .
آموزه هاي ديني در سيره تربيتي پيامبر (ص)
- انتخاب نام نيكو و احترام به كودكان
- تغذيه كودك با لقمه حلال و مشروع
-دوست داشتن كودكان و اهتمام درتربيت آنان
- سلام كردن به كودكان و شخصيت دادن به اطفال
- احترام ويژه به دختران و اعلان دوست داشتن پدر و مادر نسبت به دختران
- اهتمام ويژه در تربيت دختران و هديه دادن و تكريم آنان
- تربيت و تاديب بجاي تنبيه و سركوب
- ايجاد كانون پر مهر و محبت در خانه
- عدم افراط و تفريط در محبت
- عدم تاديب و تنبيه در 7 سال اول
- در صورت عدم اطاعت در 10 سالگي كودك تأديب شود .
- اعمال تشويق و تنبيه باهم و مدارا با كودكان
- عمل كودك در حد توانائيش مورد قبول واقع گردد
- خارج از توان كودك از او درخواست نشود
- به كودك دروغ نگوئيم .
- رفتار غير عقلاني و غير منطقي نسبت به او انجام نشود
- بدي هايش را عفو كنيم .
معاونت پرورشي و تربيت بدني
آموزش و پرورش منطقه 6 تهران